Κλιματική αλλαγή και Φυσικές επιστήμες

Η κ. Μαρία Καλαθάκη ΣΕΕ ΠΕ04 Κρήτης προτείνει στη διεύθυνση:  hps://wp.me/p8D2Ai-ai
ιστότοπους που μπορεί να εμπλουτίσουν τη διδασκαλία όλων των Φυσικών Επιστημών με αναφορά στα ζητήματα της Κλιματικής αλλαγής, στα ελληνικά και αγγλικά.

Οι φοιτητές των θετικών σχολών χρειάζονται και ανθρωπιστικό αντικείμενο σπουδών

https://edu.ellak.gr/2018/08/20/i-fitites-ton-thetikon-scholon-chriazonte-ke-anthropistiko-antikimeno-spoudon/

Ο John Horgan διευθύνει το Center for Science Writings, Stevens Institute of Technology και είναι γνωστός για τα βιβλία του, με τίτλο «The End of Science»  και  «The End of War». Ένα από τα ζητήματα που τον απασχολούν και αποφάσισε να ευαισθητοποιήσει το κοινωνικό σύνολο είναι η σπουδαιότητα των ανθρωπιστικών σπουδών για την καλλιέργεια του ατόμου. Πιο συγκεκριμένα σε πρόσφατο άρθρο του, θίγει τη σημασία του να διδάσκονται και μαθήματα ανθρωπιστικής φύσης οι σπουδαστές των θετικών, οικονομικών και τεχνολογικών σχολών. Αναλυτικότερα υπογραμμίζει:

Ποιο είναι το νόημα των ανθρωπιστικών σπουδών; Το να σπουδάζεις φιλοσοφία, ιστορία, φιλολογία, και «χαλαρές» επιστήμες όπως η ψυχολογία και οι πολιτικές επιστήμες; H ανάγκη για απάντηση, σε αυτά τα ερωτήματα, έχει αρχίσει να αυξάνεται, τελευταία, καθώς η ενασχόληση με τις ανθρωπιστικές σπουδές μειώνεται απότομα. Σύμφωνα με αναλύσεις, ο αριθμός των Αμερικανών σπουδαστών στους ανθρωπιστικούς κλάδους έχει μειωθεί, από 20% την δεκαετία του 1960, στο 5% στη σύγχρονη εποχή. Ένας από τους κυβερνήτες, μάλιστα, επιδοκίμασε την τάση αυτή λέγοντας ότι τα σχολεία της πολιτείας θα έπρεπε «να παράγουν περισσότερους ηλεκτρολόγους μηχανικούς και λιγότερους πτυχιούχους γαλλικής φιλολογίας«. Κάποιες από τις ανταπαντήσεις του ανθρωπιστικού κλάδου, με αποστόμωσαν. Ένας από τους αρθρογράφους των New York Times, o Ross Douthat, καθολικός, πρότεινε ότι οι ανθρωπιστικές σπουδές μπορούν να αναζωογονηθούν με το «να γυρίσουν το σοβαρό ακαδημαϊκό ενδιαφέρον στην πιθανή αλήθεια των θρησκευτικών ισχυρισμών. Με τέτοιους φίλους..

Αυτή την εβδομάδα, σε έναν δημόσιο ραδιοφωνικό σταθμό του LA, τον WUTC, κλήθηκε να συζητήσει για την μείωση του ενδιαφέροντος στο αντικείμενο των ανθρωπιστικών σπουδών. Επειδή, δεν μπορούσε να εκφράσει όλα όσα ήθελε, στο άρθρό του, συμπεριέλαβε την συνέντευξή του, επεξεργασμένη, με στοιχεία μιας στήλης που είχε γράψει το 2013.

«Ξεκίνησα να διδάσκω ένα υποχρεωτικό μάθημα ανθρωπιστικών σπουδών, στο πρώτο έτος του Stevens Institute of Technology, πριν μια δεκαετία. Η ύλη αφορούσε το Σοφοκλή, τον Πλάτωνα, το Σαίξπηρ, τον Ντεκάρτ, τον Καντ, το Μαρξ, τον Νίτσε, το Γουίλιαμ Τζέιμς, τον Φρόιντ, τον Μηντ- ξέρετε τα μεγαλύτερα κατορθώματα του Δυτικού πολιτισμού. Λάτρευα να διδάσκω αλλά δεν υποθέτω ότι το ίδιο λάτρευαν οι φοιτητές να το παρακολουθούν. Οπότε την πρώτη ημέρα, ρώτησα: «Πόσοι από εσάς δεν θα ερχόσασταν αν δεν ήταν υποχρεωτικό;». Αφού κατέστησα σαφές ότι οι απαντήσεις τους δεν θα πληγώσουν τα συναισθήματά μου, σχεδόν όλοι σήκωσαν το χέρι τους. Μού εξήγησαν ότι επέλεξαν το Stevens για να σπουδάσουν μηχανολογία, πληροφορική, μαθηματικά, φυσική, εισαγωγή στην ιατρική, χρηματοοικονομικά, ψηφιακή παραγωγή μουσικής, κλπ. Δεν καταλάβαιναν το νόημα του να διαβάσουν όλα αυτά, τα παλιά μη -πρακτικά κείμενα που δεν συσχετίζονταν με την καριέρα τους. Όταν τους ρώτησα γιατί πιστεύουν ότι το Stevens έχει ως υποχρεωτικό το μάθημα, κάποιος, χαμογελώντας απάντησε: «Για να μας στρογγυλέψει». Όταν δέχομαι την απάντηση αυτή, θέλω να ρωτήσω: «Το <<στρογγυλός>> σημαίνει <<παχουλός>>;». Αλλά δεν θέλω να προσβάλλω τους παχουλούς φοιτητές. Αντιθέτως, απαντώ: «Δεν ξέρω τι εννοείται με το <<στρογγυλέψει>>. Σημαίνει να είστε ικανοί να συζητήσετε για τον Άμλετ σε ένα κοκτέιλ πάρτι; Δεν με ενδιαφέρει κάτι τέτοιο». Και μετά ξεκινώ την εισαγωγή του μαθήματος, που αναλύεται με τον εξής τρόπο: 
Ζούμε σε έναν κόσμο που αυξάνεται η κυριαρχία της επιστήμης. Και είναι εντάξει. Έγινα επιστημονικός συγγραφέας γιατί πιστεύω ότι η επιστήμη είναι το πιο ενδιαφέρον, δυναμικό, επακόλουθο μέρος της ανθρώπινης κουλτούρας και ήθελα να αποτελώ κομμάτι του. Αλλά είναι αξιοσημείωτο, επειδή ακριβώς η επιστήμη είναι τόσο σημαντική, το ότι χρειαζόμαστε τις ανθρωπιστικές σπουδές, τώρα, περισσότερο από ποτέ. Στις επιστήμες σας, στα μαθηματικά και τη μηχανολογία, σας δίνονται αποτελέσματα, απαντήσεις, γνώση, αλήθεια. Ο καθηγητής σάς λέει: <<Έτσι είναι τα γεγονότα>>, Σάς προσφέρουν σιγουριά. Οι ανθρωπιστικές επιστήμες, τουλάχιστον όπως τις διδάσκω, σάς παρέχουν αμφιβολία, ανασφάλεια και σκεπτικισμό. 
Οι ανθρωπιστικές επιστήμες είναι ανατρεπτικές. Αμφισβητούν τους ισχυρισμούς όλων των αυθεντιών, είτε είναι πολιτικές, θρησκευτικές ή επιστημονικές. Αυτός ο σκεπτικισμός είναι ιδιαίτερα σημαντικός όταν υπάρχουν ισχυρισμοί για την ανθρώπινη φύση, σχετικά με το τί είμαστε, από πού ερχόμαστε, και ακόμη τί μπορούμε να είμαστε και τί θα έπρεπε να είμαστε. Η επιστήμη έχει αντικαταστήσει την θρησκεία ως βασική πηγή για τις απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα. Η επιστήμη μάς έχει πει πολλά για τους εαυτούς μας και μαθαίνουμε ακόμα περισσότερα καθημερινά. Αλλά οι ανθρωπιστικές επιστήμες μάς υπενθυμίζουν ότι έχουμε τεράστια ικανότητα στο να παραπλανούμε τους εαυτούς μας. Ακόμη, μάς λένε ότι κάθε άτομο είναι μοναδικό, διαφορετικό από κάθε άλλον άνθρωπο και ότι ο καθένας από εμάς αλλάζει με απροσδιόριστους τρόπους. Η κοινωνία που ζούμε, επίσης, συνεχώς αλλάζει – εν μέρη εξαιτίας της επιστήμης και της τεχνολογίας! Οπότε με έναν συγκεκριμένο τρόπο, η ανθρωπότητα αντιστέκεται στο είδος των εξηγήσεων που προσφέρει η επιστήμη. 
Οι ανθρωπιστικές επιστήμες σχετίζονται περισσότερο με τις ερωτήσεις παρά με τις απαντήσεις και θα παλέψουμε με ορισμένες, εξωφρενικά, μεγάλες ερωτήσεις, στο μάθημα αυτό. Όπως, «Τί είναι η αλήθεια, τέλος πάντων;», «Πώς ξέρουμε ότι κάτι είναι αληθές?» ή «Γιατί πιστεύουμε ότι συγκεκριμένα γεγονότα είναι αληθή ενώ άλλα δεν είναι?» και «Πώς αποφασίζουμε αν κάτι είναι σωστό ή λανθασμένο να το πράξουμε, για εμάς τους ίδιους ή για το κοινωνικό σύνολο?». Ακόμη, «Ποιο είναι το νόημα της ζωής; Ποιος είναι ο σκοπός της ζωής; Πρέπει η ευτυχία να είναι ο στόχος μας; Και τί είναι η ευτυχία; Και πρέπει η ευτυχία να είναι ο τελικός στόχος μας ή παράλληλο επίτευγμα σε έναν άλλο ανώτερο σκοπό; Όπως το να αποκτήσουμε γνώση ή να αποφύγουμε τον πόνο;». 
Κάθε ένας από εσάς πρέπει να αναζητήσει τις προσωπικές του απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα. Ο Σωκράτης, ένας από τους φιλόσοφους που θα διαβάσουμε, είπε ότι η γνώση είναι να αναγνωρίζεις πόσο λίγα ξέρεις. Ο Σωκράτης ήταν ένας πομπώδης τύπος αλλά υπάρχει γνώση στα λεγόμενά του για τη γνώση. Αν κάνω σωστά τη δουλειά μου, στο τέλος του μαθήματος θα αμφισβητείται όλες τις αυθεντίες, ακόμα κι εμένα. Θα αναρωτιέστε σχετικά με όσα έχετε ακούσει για τη φύση της πραγματικότητας, για το νόημα της ζωής, για τη σημασία του να είσαι καλός άνθρωπος. Γιατί, για μένα, αυτός είναι ο στόχος των ανθρωπιστικών σπουδών: Μας σώζουν από την επιθυμία μας να παγιδευτούμε στην βεβαιότητα.«

Όπως γίνεται κατανοητό, λοιπόν, και από τα λεγόμενα του John Horgan οι ανθρωπιστικές επιστήμες διαδραματίζουν σπουδαίο ρόλο στην ανάπτυξη της κριτικής ικανότητας του ατόμου και στην καλλιέργεια του. Το ιδανικό πρόγραμμα σπουδών και κατ’επέκταση εκπαιδευτικό σύστημα θα προάγει τη συνύπαρξη των επιστημονικών κλάδων, θα προωθήσει την αλληλεπίδραση των γνωστικών αντικειμένων και θα δημιουργήσει τόσο σε προσωπικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο, επαγγελματίες και πολίτες που έχουν κατακτήσει την πολυεπίπεδη και εφαρμόσιμη γνώση.
Πηγή άρθρου: https://blogs.scientificamerican.com

Δωρεάν όλο το εκπαιδευτικό υλικό για το ρατσισμό και τη διαφορετικότητα ΕΔΩ!

Δωρεάν εκπαιδευτικό υλικό για το ρατσισμό και τη διαφορετικότητα. Πλούσιο οπτικοακουστικό υλικό για δράσεις και προγράμματα ευαισθητοποίησης από το Κοινωνικό Καφενείο.

http://www.enallaktikos.gr/ar8149el_dwrean-olo-to-ekpaideytiko-yliko-gia-to-ratsismo-kai-ti-diaforetikotita-edw.html

Πηγή: koinonikokafeneio.gr

Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, 10 Δεκεμβρίου 1948 (άρθρα, βίντεο, ιστοσελίδα).

Σύμβαση της UNICEF για τα δικαιώματα του παιδιού.
Συνήγορος του Παιδιού.Ύπατη Αρμοστεία ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες – UNHCR GREECE.
Κίνηση Απελάστε το Ρατσισμό.
Διεθνής Αμνηστία.
Κέντρο Προάσπισης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
ΑΡΣΙΣ. Κοινωνική Οργάνωση Υποστήριξης Νέων.
PRAKSIS.
Κέντρο Παιδαγωγικής και Καλλιτεχνικής Επιμόρφωσης “Σχεδία”.
Δίκτυο για τα δικαιώματα του Παιδιού.
iRED (Institute Rights Equality & Diversity).
Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες.

Σχολικά βίντεο

• “Όλοι ίσοι, όλοι διαφορετικοί”, 56ο Δημοτικό Σχολείο Πειραιά.
• “4 παραμύθια, 1 αλήθεια”, 56ο Δημοτικό Σχολείο Πειραιά.
• “Ζωγραφίζοντας την ιστορία της τελευταίας μαύρης γάτας”, 56ο Δημοτικό Σχολείο Πειραιά.
• “Μαθαίνοντας τα ανθρώπινα δικαιώματα”, 56ο Δημοτικό Σχολείο Πειραιά.
• “Όχι στον ρατσισμό”, 41ο Δημοτικό Σχολείο Αθήνας.
• “Όλοι διαφορετικοί, όλοι ίσοι”, 2ο Δημοτικό Σχολείο Κομοτηνής. 
• “Μπαλόνια με ανθρώπινη απόχρωση”, Λύκειο Δασούπολης, Λευκωσία.
• “Έτσι απλά…”, Ε.Ε.Ε.Ε.Κ Βόλου.
• “Επείγον περιστατικό”, Γυμνάσιο – Λύκειο Παξών.
• “Αγκαλιάζουμε τη διαφορετικότητα”, 1ο Γυμνάσιο Σητείας.

Εκπαιδευτικό υλικό

• “Ο ξένος”, με αφορμή το βιβλίο της Ε. Χωρεάνθη: “Ένας ξένος στην οικογένειά μας”. 
• “Γκασμέντ”, με αφορμή το βιβλίο τού Κ. Μουρίκη: “Γκασμέντ, ο φυγάς με τη φλογέρα”.
• “Το ξενοπούλι και ο συνορίτης ποταμός”, με αφορμή το βιβλίο της Λενέτας Στράνη.
•  “Ο  Ναβίντ δεν ήρθε για διακοπές”, του Πάνου Χριστοδούλου.
• “Οδηγός αντιρατσιστικής εκπαίδευσης”. Βιβλίο του Γιώργου Τσιάκαλου.
• “Δέκα χρόνια ταξιδεύοντας με τους μαθητές μας”.
• “…Δε θα πεθάνει μόνος, τσάκισέ τον!” Η συλλογή αντιφασιστικών έργων της Τ.Ε.Κ.
• Οδηγός για την πρόληψη /καταπολέμηση των διακρίσεων στα σχολεία.
• “Περάσματα”. Παιχνίδι προσομοίωσης για τους πρόσφυγες.
• “Compass”. Εγχειρίδιο Εκπαίδευσης στα Ανθρώπινα Δικαιώματα.
• “Δεν είναι μόνο αριθμοί”. Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης, Ύπατης Αρμοστείας (12 -18 ετών) (εγχειρίδιο δασκάλου).
• “Το φαινόμενο της ρατσιστικής βίας στην Ελλάδα και η αντιμετώπισή του”. Ειδική Έκθεση του Συνήγορου του Πολίτη.
• “Εθνική αναφορά για τη ρατσιστική βία”. Γιατροί του Κόσμου.
•  Εγχειρίδιο για την ανεκτικότητα στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού  προγράμματος ACCEPT Pluralism http://www.antigone.gr/files/gr/library/educational-material/ACCEPT_Handbook_Tolerance_2012_rev2_gr.pdf

Βίντεο – Ταινίες μηκρού μήκους – Ντοκιμαντέρ

• “Μην τους καταδικάζεις. Άκουσέ τους”. ActionΑid. Γνωστοί καλλιτέχνες έγιναν για λίγο μετανάστες και αφηγούνται μια ιστορία σαν κι αυτές που συμβαίνουν καθημερινά σε μετανάστες που βρίσκονται στην Ελλάδα.
• “Παίρνουμε Θέση” ενάντια στον ρατσισμό και την ξενοφοβία! Μία ταινία μικρού μήκους, σε σκηνοθεσία Θοδωρή Παπαδουλάκη, που προσκαλεί να σπάσουμε τη σιωπή και να εναντιωθούμε στον ρατσισμό και την ξενοφοβία που έχουν γιγαντωθεί στη χώρα μας.
• “Επειδή δεν συμβαίνει εδώ δεν σημαίνει ότι δεν συμβαίνει”. Ένα βίντεο που μέσα σε 93 δευτερόλεπτα αποτυπώνει τη δυστυχία των παιδιών που βιώνουν τον πόλεμο. Σώστε τα παιδιά της Συρίας…
• “Ο αόρατος υποβολέας”. Αντιρατσιστική καμπάνια της Beyond Blue, με θέμα την κακή “ξενοφοβική” φωνούλα που έχουν πολλοί άνθρωποι μέσα τους. 
• “Νόμιμος μετανάστης”. Βίντεο της Ύπατης Αρμοστείας ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες – UNHCR GREECE, με προσωπικές μαρτυρίες.
• “Και 1 θύμα ρατσιστικής βίας είναι πολύ”. Ο Αφγανός πρόσφυγας Α.Η. δεν τολμάει πια να βγει από το σπίτι του. Πριν από λίγο καιρό, επτά άτομα είχαν επιτεθεί στον ίδιο και το γιο του την ώρα που πήγαιναν να αγοράσουν ένα κομμάτι ψωμί. Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες – UNHCR GREECE.
• “Και 1 θύμα ρατσιστικής βίας είναι πολύ”. Ο Σίλας Σεραφείμ, ηθοποιός και stand up comedian, στέλνει τα δικά του μηνύματα ενάντια στο ρατσισμό, στο πλαίσιο της εκστρατείας της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες – UNHCR GREECE.
• “Η ιστορία κουβαλάει τις αγωνίες των καιρών”. Ο Αλκίνοος Ιωαννίδης μας αφηγείται μία ιστορία, στο πλαίσιο της εκστρατείας της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες – UNHCR GREECE.  
• Το πείραμα με την κούκλα. Ένα διάσημο πείραμα που χρησιμοποιήθηκε με παραλλαγές σε πολλά παιδιά, κάθε φυλής, μας δείχνει τις τρομακτικές διαστάσεις που μπορεί να έχει το φαινόμενο του ρατσισμού, από τόσο μικρή ηλικία ακόμα.
• “Ένα νανούρισμα για τα δικαιώματα του παιδιού”. Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού.
• “Βάλτε το ρατσισμό στη θέση του!” Ηλικιωμένη κυρία επιβιβάζεται στο αεροπλάνο. Όταν αντιλαμβάνεται ότι στη διπλανή της θέση κάθεται ένας έγχρωμος, ζητά από την αεροσυνοδό να της αλλάξει αμέσως θέση…
• “Τα γυαλιά της διαφορετικότητας”. Μια ταινία μικρού μήκους κινουμένων σχεδίων του Προγράμματος Επιχορήγησης Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (ΜΚΟ) του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) για την Ελλάδα.
• “Παράξενο Φρούτο”. Ένα animation ενάντια στο ρατσισμό.
• Τα παιδιά μεταναστών είναι ισότιμα μέλη της ελληνικής κοινωνίας. Ενημερωτική καμπάνια για το δικαίωμα των παιδιών μεταναστών που ζουν στην Ελλάδα στην ελληνική ιθαγένεια, από την Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.
• “Μια τάξη, φυλετικά διαχωρισμένη”. Μία ημέρα μετά τη δολοφονία του Martin Luther King το 1968, η δασκάλα Jane Elliott πήγε να διδάξει στο σχολείο της πόλης της στην Iowa, όπου κατοικούσαν μόνο λευκοί. Χώρισε τους μαθητές της σε δύο ομάδες, εκείνους με γαλάζια μάτια κι εκείνους με καφέ μάτια, και αποφάσισε να τους δώσει ένα γερό μάθημα κατά των φυλετικών διακρίσεων…
• “Το σουίνγκ της αλλαγής”. Ταινία μικρού μήκους. Ο ρατσιστή κουρέας Harry αλλάζει τις πεποιθήσεις του ύστερα από την εμφάνιση μίας μαγικής τρομπέτας.
• “Κιαλό Αμαντού, ανήλικος μετανάστης στην Αθήνα”. Ένα μικρού μήκους φιλμ που προσπαθεί να περιγράψει την ζωή ενός ξένου στην Eλλάδα, τον κοινωνικό κανιβαλισμό και την φασιστική απειλή. Η ιστορία του Κιαλό είναι κομμάτι του project “Portraits of Greece in Crisis”.
• “Ο λαθρεπιβάτης”. Αντιρατσιστική ταινία μικρού μήκους του 1994, που καταγγέλλει όχι μόνο τον καθημερινό ρατσισμό πολλών ανθρώπων, αλλά και την αδιαφορία των περισσοτέρων).
• “Χρωμοφοβία”. Αλληγορική ταινία μικρού μήκους (Raoul Servais, 1966) για τον φασισμό και τον ρατσισμό.
• “Δύο φορές ξένος”. Ταινία ντοκιμαντέρ βασισμένη στο ομότιτλο βιβλίο του δημοσιογράφου Μπρους Κλαρκ και την ομώνυμη τηλεοπτική σειρά “Δυο φορές ξένος” παραγωγής ΠΡΙΣΜΑ+ της ΕΡΤ, που εξετάζει τις ανταλλαγές πληθυσμών στο χώρο των Βαλκανίων από τις αρχές του 20ου αιώνα, με αποκορύφωμα τις υποχρεωτικές ανταλλαγές των ετών 1923-1924.
• “Βρωμοέλληνες”. Ο Στέλιος Κούλογλου παρουσιάζει ένα ντοκιμαντέρ για τους Έλληνες όταν αυτοί ήταν οι “ξένοι” (μετανάστες στις Η.Π.Α. στις αρχές του αιώνα) στους κατοίκους ενός χωριού στην Πιερία για να τους φέρει αντιμέτωπους με την ρατσιστική τους συμπεριφορά.
• “Θάνατος στους ξένους”. Ο Στέλιος Κούλογλου παρουσιάζει την περιπέτεια ενός Έλληνα εστιάτορα ο οποίος τον Νοέμβριο του 1997 γίνεται στόχος Γερμανών νεοναζί.
• “Όχι πια: Μία Ιστορία της Επανάστασης”. Σύντομο ντοκιμαντέρ, που παρουσιάζει τον αγώνα της Συρίας για την ελευθερία, όπως τη βιώνουν ένας 32χρονος διοικητής ανταρτών, ο Mowya, και μία 24χρονη δημοσιογράφος, η Nour, στο Χαλέπι.
• “Το αυγό του φιδιού”. Ντοκιμαντέρ της εκπαιδευτικού Νίνας Γεωργιάδου για την άνοδο του φασισμού στην Ελλάδα.
• “Η ελληνική νύχτα των κρυστάλλων”. Ντοκιμαντέρ με θέμα το πογκρόμ κατά των Ελλήνων μεταναστών στο Τορόντο του Καναδά το 1918.
• “Η αγέλη των λευκών λύκων”. Ντοκιμαντέρ που καταγράφει την θανάσιμη δράση Ρώσων Σκίνχεντ, τις ιστορίες των αθώων θυμάτων τους και την τρομακτική απειλή που ξεπροβάλλει στο Βορρά της Ευρώπης.
• Η Ελλάδα του Χίτλερ:
  Μέρος Α: Από την Αλβανία στη Κρήτη.
  Μέρος Β: Τρόμος και Αντίσταση στο Γ’ Ράιχ.
  Μέρος Γ: Η πικρή απελευθέρωση.
• Κιαλό Αμαντού, ανήλικος μετανάστης στην Αθήνα. Ταινία μικρού μήκους που προσπαθεί να περιγράψει τη ζωή ενός ξένου στην Ελλάδα, τον κοινωνικό κανιβαλισμό και την φασιστική απειλή.
• “The Zambia Project”. Ο οργανισμός World Vision μας παρουσιάζει ένα αφιέρωμα για το νερό, ένα πολύτιμο αγαθό.
• Ακολουθώντας το σκληρό ταξίδι δύο οικογενειών Σύρων προσφύγων στην Ευρώπη.
• “Σκλαβιά”. Ένα μικρό απόσπασμα από ντοκιμαντέρ για τις σκληρές συνθήκες εργασίας στη Μαυριτανία.
• “Σταματήστε την παράνομη εμπορία ανθρώπων”. Ταινία μικρού μήκους κινουμένων σχεδίων από τη Μαρία Δούνη, τελειόφοιτη του Τ.Ε.Ι. Γραφιστικής Αθηνών, στο πλαίσιο των σπουδών της.
• “Εκπαίδευση για τον θάνατο: Η δημιουργία ενός Ναζί”. Αντιφασιστικό δεκάλεπτο βίντεο της Walt Disney (1943) που δείχνει την εκπαίδευση του μικρού Γερμανού Χανς στις αρχές του ναζισμού και την μετατροπή του σε κτήνος που καταλήγει να πεθάνει για τον αρχηγό.
• “Σταμάτα τη συζήτηση”. Ταινία μικρού μήκους με θέμα τη διαφορετικότητα, τη μετανάστευση και την κοινωνική ένταξη.
• “Είμαι άνθρωπος”. 
• “Ρατσισμός, ξενοφοβία – Στην ζυμαροχώρα”.
• “Το μπαλόνι”.
• “Θα έδινες τη ζακέτα σου στον Johannes;”.
• Βίντεο για την ιθαγένεια των παιδιών της “Ελληνικής Ένωσης  για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου”, εδώ, εδώ, εδώ και εδώ.
• “Κι ένα θύμα ρατσιστικής βίας είναι πολύ!”. Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες.
• “Πόσο Μακριά Ακόμα;” Γυρισμένο στην Αθήνα μεταξύ Οκτωβρίου 2011 και Φεβρουαρίου 2012, εν μέσω της κοινωνικής, πολιτικής και οικονομικής αναταραχής, το ντοκιμαντέρ δίνει βήμα στις φωνές εκείνων που έχουν εγκαταλείψει το Αφγανιστάν, τη Σομαλία ή το Σουδάν ελπίζοντας να βρουν καταφύγιο στην Ευρώπη.
• Συνέντευξη της Ύπατης Αρμοστείας για τους πρόσφυγες.
• “Δεν είμαι ρατσιστής αλλά…” Ο Χριστόφορος  Ζαραλίκος, ηθοποιός, stand up comedian και ραδιοφωνικός παραγωγός, στέλνει το δικό του μήνυμα ενάντια στον ρατσισμό.
• “Το ποδόσφαιρο και οι ναζί δεν πάνε μαζί”. Καμπάνια κατά του ναζισμού από την ομάδα της Μπορούσια Ντόρτμουντ, που αντιμετωπίζει το φαινόμενο με χιούμορ, περνώντας παράλληλα ένα μήνυμα κατά των διακρίσεων.
• “Πώς δημιουργείται ένας Ναζί”.  Δεκάλεπτο φιλμάκι κινουμένων σχεδίων του Walt Disney του 1943, που βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Gregor Ziemer.
• “Η φτώχεια λέει πολλά παραμύθια”.
• “Τρεις Γερμανοί φοιτητές εκπλήσσουν έναν άστεγο”.
• “Η σημασία της εξωτερικής εμφάνισης”.
• “Η πρώτη διαδραστική αφίσα ενάντια στην φτώχεια”.
• “Παράλληλες ζωές”.
• “Το αόρατο τείχος”.
• “Τζαφάρ”.
• “Ειρήνη”. Η ιστορία ενός παιδιού πρόσφυγα (κείμενο και από εγχειρίδιο με σημειώσεις).
• “Πες όχι στο ρατσισμό!”
• Λίστα με ταινίες για τη διαφορετικότητα, αντιρατσιστικές και αντιφασιστικές. Συμβουλευτικός Σταθμός Νέων Ν. Ηρακλείου.
• Λίστα με ταινίες που αφορούν άμεσα ή έμμεσα τη σχολική βία. Συμβουλευτικός Σταθμός Νέων Ν. Ηρακλείου.

Ιστορίες – Μαρτυρίες

• “Όταν οι Έλληνες…” …ήταν από την πλευρά των μεταναστών. Σύντομο χρονικό μιας από τις πιο μαύρες σελίδες του ελληνισμού της διασποράς: του διωγμού των Ελλήνων της νότιας Ομάχα (1910, Νεμπράσκα, Η.Π.Α.).
• Προσωπικές μαρτυρίες μεταναστών – μαθητών του σχολείου για τους μετανάστες της ομάδας δασκάλων “Τα πίσω θρανία”.
• “Ποια είναι η χώρα μου;” Η ιστορία ενός μετανάστη 2ης γενιάς.
• Παραμύθια από διάφορες χώρες.
• Παιχνίδια, όπως τα μεταφέρουν οι μετανάστες από τις χώρες τους.
• Πολυεθνικές γεύσεις και συνταγές.

Τραγούδια

• “Διαφορετικοί”, “Αερικά” – συμμετέχουν ο Αλκίνοος Ιωαννίδης και ο Βασίλης Λέκκας.
• “Imagine”, John Lennon (διασκευή από κωφούς).
• “Χέρια σαν κι αυτά”, Locomondo.
• “Φυσάει κόντρα”, Active Member.
• “Passport”, Gogol Bordello.
•  “Clandestino”, Manu Chao.

Ο τούρκικος καφές εν ελλάδι

Αποσπάσματα από το ομώνυμο βιβλίου του Ηλία Πετρόπουλου.
Εκδόσεις: Νεφέλη, 1990, σελ. 140, ISBN: 960-211-080-5

Για να ταξιδέψουμε στο παρελθόν και να μάθουμε πώς ο καφές συνδέθηκε με την καθημερινότητα των Ελλήνων, από παλιά. Θα μπορούσε να αποτελέσει αφορμή για Βιωματικές Δραστηριότητες ή Ερευνητικές Εργασίες.

Αναγνώστη μου, εδώ μην περιμένεις να διαβάσεις την ιστορία του τούρκικου καφέ. Οι παραδόσεις για την ανακάλυψη του τούρκικου καφέ, οι αγώνες για την ελεύθερη επικράτηση του και η εξέλιξη του μέχρι τις σύγχρονες ευρωπαϊκές ποικιλίες του – όλα αυτά, τελοσπάντων – είναι δεόντως καταγραμένα, χρυσοίς γράμμασιν, στα σχετικά εγχειρίδια, αλλά και στις εγκυκλοπαίδειες. Σ” αυτό το άρθρο επιθυμώ να μιλήσω για τον τούρκικο καφέ όπως τον ξέρουμε εν Ελλάδι. Μπαίνω ευθέως στο θέμα.

Οι τούρκοι, όπου δέον να θεωρούνται πατεράδες των νεοελλήνων, μεταξύ άλλων αγαθών και δεινών πού μας εκληροδότησαν είναι και ο καφές· ο περίφημος τούρκικος καφές. Εν αρχή οι λέξεις καφές / καφενές / καφετζής / ταμπής / γεντέκι / μπρίκι / φλιτζάνι / ντελβές / καβουρντιστήρι / καϊμάκι / τσεσβές / θεριακλής κτλ. -σχεδόν όλες τούρκικης προελεύσεως. Η λέξη καφές [μάλλον συγκερασμός του γαλικού cafe, του ιταλικού caffe, των νεοελληνικών καβές <γκαιβές<καχβές (<τουρκικό kahve}] κυριαρχεί. Η γαλλική λέξη cafe, το 1611, είχε τη μορφή cahoa (<αραβικό kahwa πού δηλώνει το αφέψημα του καφέ, κι όχι τους σπόρους). Ο τύπος γκαϊβές επιζεί στο θέατρο σκιών. Επίσης, συχνά χρησιμοποιούμε τον τύπο γκαϊβές με σκωπτική διάθεση. Ο Καμπούρογλου διασώζει τον ενδιάμεσο (;) τύπο καβές. Η λέξη καφές διαθέτει το υποκοριστικό καφεδάκι και το μεγεθυντικό καφεδούκλα (= εξαιρετικός καφές). Συναντάμε την λέξη καφές και σαν συνθετικό· λογουχάρη στις σύνθετες λέξεις καφεπότηρα, καφέμπρικο, καφεκούτι.

...

© Photographer: Papadimitriou
Agency: Dreamstime.com

Ο ταμπής (<τουρκικό yedek) είναι ο παρασκευαστής των καφέδων, ο ειδικός εκείνος μάστορης που ψήνει τους καφέδες πίσω απ’ τον μπάγκο των καφενείων. Ο ταμπής δουλεύει, όρθιος, μπρος στο γεντέκι (τουρκικό yedek), μεταχειρισμένος με μαεστρία τα μπρίκια (<τουρκικό ibrik), τους τσεσβέδες (<τουρκικό cezve) και τα φλιτζάνια (τουρκικό fincan, ή filcan). Το κάθε καφεδάκι έχει διαφορετικό καϊμάκι (<τουρκικό kaymak) και ντελβέ (ή τελβέ < τουρκικό telve), ανάλογα με τα γούστα του κάθε θεριακλή (θεριακή + κατάληξη -λης, με ταυτόχρονη επίδραση του τούρκικου tiryaki).

Τα καφενεία τείνουν στην εξαφάνιση των. Οι θεριακλήδες όλο και λιγοστεύουν. Οι σημερινοί -αδαείς επί του θέματος- νέοι έχουν την εντύπωση ότι υφίσταται μια απειρία ποικιλιών του τούρκικου καφέ. Πλανώνται οικτρώς. Οι ποικιλίες του κατ” οίκον τούρκικου καφέ είναι εξαιρετικώς περιορισμένες. Οι μανάδες μας ξέρουν να κάνουν, το πολύ-πολύ, ένα γλυκόπιοτο καφεδάκι, ή ένα μέτριο, ή ένα σκέτο. Η αναζήτηση των ποικιλιών του τούρκικου καφέ πρέπει να γίνει επί επαγγελματικού επιπέδου· δηλαδή, στον καφενέ.

Εκεί, το κάθε γκαρσόνι δίνει, φωναχτά, τις παραγγελίες στον ταμπή. Το γκαρσόνι (πολύ περισσότερο ο ταμπής) ποτέ δεν ξαφνιάζεται από την παραγγελία του πελάτη. Συχνότατα, ο πελάτης δεν υπαγορεύει καν την επιθυμία του, διότι το γκαρσόνι ξέρει εκ των προτέρων τα γούστα (ενίοτε, τα βίτσια) του κάθε ταχτικού μουστερή. Μεταχειρίστηκα την λέξη βίτσια όχι τυχαίως· και θα επανέλθω έπ” αυτού.

Άν, λοιπόν, ακούσει κανείς προσεχτικά τις φωναχτές παραγγελίες των γκαρσονιών θα διαπιστώσει πως οι ποικιλίες του τούρκικου καφέ είναι απολύτως συγκεκριμένες.

Έκαστος καφές έχει το όνομα του. Τα επίσημα ονόματα (της επαγγελματικής αργκό) που ακούγονται περισσότερο είναι: με ολίγη (τρεις κουταλιές καφέ + μισή κουταλιά ζάχαρη· αυτός ο καφές ονομάζεται επίσης: ναι-και-όχι}, βαρήγλυκος (τρεις κουταλιές καφέ + τέσερεις ζάχαρη), πολλά βαρήγλυκος (τέσερεις κουταλιές καφέ + έξι ζάχαρη), ελαφρής γλυκός (μιάμιση κουταλιά καφέ + πέντε ζάχαρη), οθομανικός (τρεις κουταλιές καφέ + έξι ζάχαρη· με πολλές-πολλές φουσκάλες· είναι πιο βραστός απ’ τον γλυκήβραστο), γλυκήβραστος (τρείς κουταλιές καφέ + έξι ζάχαρη· σηκώνεις το μπρίκι για να κάνει ο καφές κάμποσες φουσκάλες), μέτριος (τρεις κουταλιές καφέ + δύο ζάχαρη), μέτριος βαρής (τρεις κουταλιές καφέ + τρεις κουταλιές ζάχαρη), μέτριος βραστός (τρεις κουταλιές καφέ + τρεις ζάχαρη· σηκώνεις το μπρίκι για να γίνουν φουσκάλες· αυτός ο καφές λέγεται και βραστός-και-όχι), βαρής σε μισό (τρεις κουταλιές καφέ + έξι ζάχαρη· σε μισό φλιτζάνι νερό· αυτός ο καφές είναι πηχτός σα γιαούρτι), σκέτος (τρεις κουταλιές καφέ· διόλου ζάχαρη).
…

Μερικοί πίνουν τον καφέ τους σε κρασοπότηρο. Κάποιοι άλλοι ζητάνε διπλό καφέ, σε χοντρό νεροπότηρο. Πολλοί ναυτικοί πίνουν τον καφέ τους σε ποτήρι, όπου ρίχνουν μέσα κι ένα κονιάκ. Οι σμυρνιοί βάζουν στον καφέ ταχίνι. Η αγιορείτικη παράδοση επιβάλει έναν δικό της καφέ- οι καλόγεροι στάζουν μες στο μπρίκι δυο-τρεις σταγόνες ούζο. Αυτό είναι κάτι πολύ γνωστό. Άλλα ο Ν. Γ. Πεντζίκης το αναφέρει δυο φορές, με αυταρέσκεια. Ο Παπαδιαμάντης, στο διήγημα Η πεποικιλμένη (1909), γράφει: μεγάλην κούπαν καφέ, μοναστηριακόν θαυμάσιον. Ο αγιορείτικος καφές (με άρωμα ούζου) μου θυμίζει, συνειρμικώς, τα μερακλίδικα κεφτεδάκια της Σμύρνης, που στη ζύμη τους (εκτός από άφθονα μπαχαρικά και χόρτα αρωματώδη) βάζουν και ελάχιστο ρακί. Ο κάθε θεριακλής έχει έναν προσωπικό τρόπο πού πίνει τον καφέ του. Άν το χοντρό φλιτζάνι έχει κάνα ραγισματάκι ο καφές επιστρέφεται. Μερικοί θεριακλήδες απαιτούν τον καφέ τους αυτοστιγμεί. Άν αργήσει η παραγγελία ο θεριακλής γκρινιάζει (τι απόγινε μ” εκείνον τον καφέ;…. κόκαλα έχει;). Άλλοι θεριακλήδες αργούν να παραγγείλουν τον καφέ (άγνωστον διατί). Οι περισότεροι θεριακλήδες ρουφάνε τον καφέ τους αργά, αραιά, γαλήνια, ηδονικά, νηφάλια, στοχαστικά – ώστε να ευφραίνεται η ψυχή τους. Μα υπάρχουν και θεριακλήδες που πίνουν τον καφέ αρπαχτά, για ν” ανοίξουν τα μάτια τους και να σιάξει ο στόμας τους. Αυτοί, μετά από λίγη ώρα, ζητάνε ένα δεύτερο καφεδάκι. Επίσης, κάποιοι παλιοκαιρίσιοι έπιναν καφέ ανακατωμένο με πολύ γάλα (αναγνώστη μου, μην πάει το μυαλό σου στο café-au-lait, που στην Γαλλία, πλέον, δεν το λένε έτσι).

Καθώς είπα, ο θεριακλής αγαπάει τον βαρή και σέρτικο καφέ. Αυτή η συνήθια γένησε το γνωστό καλαμπούρι: τάχα, ο ταμπής χύνει μες στο φλιτζάνι και λίγα σκάγια για να γίνει ο καφές ακόμα πιο βαρής. Ο βαρής καφές, όταν κατακάτσει, δημιουργεί έναν πάχη ντελβέ. Το κατακάθι ενθουσιάζει τον θεριακλή, αφού οι περισότεροι από δαύτους το τρώνε , είτε γλείφοντας το με τη γλώσα, είτε χώνοντας το δάχτυλο στο φλιτζάνι (- το τοιούτον δεν είναι ντροπή). Πάντως, το εν λόγω έθιμον, σιγά-σιγά, σβήνει. Τέλος, είναι ευκαιρία να θυμηθώ δυο είδη καφέδων που πίνονται ακουσίως: πρώτον, ο περίφημος καφές της παρηγοριάς, και, δεύτερον, ο τόσον προσφιλής στους χωρικούς μας καφές με παραθείον…

Στο βάθος των παλιών καφενέδων υπήρχε -και υπάρχει- ο πάγκος, με τα γλυκά κουταλιού και τις μποτίλιες με ειδικά επιστόμια. Πίσω από τον πάγκο, ακουμπισμένο στον τοίχο, το τζάκι. Αυτού δουλεύει, με γυρισμένες τις πλάτες προς τη σάλα, ο ταμπής. Η δουλιά του ταμπή, ουσιαστικώς, άρχιζε τα μεσάνυχτα. Τότε γινόταν η προετοιμασία του τζακιού για την επομένη. Δηλαδή, ο ταμπής -λίγο πριν κλείσει ο καφενές- καθάριζε επιμελώς το τζάκι, μετά το γέμιζε με κάρβουνα που τα είχε κοπανήσει μ” ένα τούβλο, μετά έβρεχε τα κάρβουνα πολύ καλά, μετά έβαζε μπρος-μπρος στο τζάκι αρκετά αναμένα κάρβουνα, μετά σκέπαζε όλα τα κάρβουνα (τα αναμένα και τα βρεγμένα) με στάχτη, μετά εκάλυπτε τα πλάγια αυτού του σωρού με δυο χρυσόχαρτα (για να κρυφοδουλεύει η φωτιά), και, μετά έφραζε την μπούκα του τζακιού με μιαν λαμαρινούλα (μην πάρει φωτιά το μαγαζί).

Ο ταμπής έπιανε δουλιά γύρω στις εφτά το πρωί. Πριν απ’ αυτόν πήγαινε στον καφενέ ο ίδιος ο καφετζής. Ο καφετζής άνοιγε τον καφενέ λίγο πριν χαράξει. Η πρώτη δουλιά του καφετζή ήτανε να τραβήξει τη λαμαρινούλα του τζακιού για να ιδεί πώς πάει η φωτιά. Άν τυχόν ερχότανε κάνας αγουροξυπνημένος πελάτης ο καφετζής έψηνε και σερβίριζε μόνος του τον καφέ. Ο ταμπής δούλευε απ’ τις εφτά ως το μεσημέρι. Το μεσημέρι παρέδιδε στον απογεματινό ταμπή. Αυτή η περιγραφή αναφέρεται στην παλιάν εποχή. Σήμερα ο ταμπής δουλεύει κανονικό ωράριο. Όσο για το γεντέκι ζεσταίνει με υγραέριο. 

Το γεντέκι, βεβαίως, δεν είναι παρά το καζανάκι, του νερού. Η λέξη γεντέκι έχει και μια δεύτερη, λησμονημένη, σημασία. Γεντέκι λέγανε το βοηθητικό άλογο του κάρου, που τόχανε ζεμένο έξω από τον ζυγό. Η τουρκική λέξη yedek έχει αυτές τις δυο σημασίες, καθώς και μερικές άλλες.

Η δουλιά του ταμπή δεν είναι τόσο περίπλοκη όσο δείχνει. Ο ταμπής, ενώ ψήνει καφέδες, έχει τεντωμένα τα αφτιά του στη σάλα, για ν” ακούει τις παραγγελίες των γκαρσονιών. Ωστόσο, σήμερα, στα εναπομένοντα μεγάλα καφενεία, ο ταμπής προπαρασκευάζει διαφόρων ειδών καφέδες κι όταν έρχεται το γκαρσόνι δεν έχει παρά να παραλάβει μερικούς απ” αυτούς τους τυποποιημένους καφέδες. Η παρασκευή του καφέ γίνεται μπροστά στο γεντέκι. Το νερό στο γεντέκι είναι πολύ ζεστό, αλλά ποτέ βραστό. Το βραστό νερό κόβει τον καφέ. Ο καφές ψήνεται μες στο μπρίκι. Η τουρκική λέξη ibrik δηλώνει: τον μαστραπά που χρησιμοποιούσαν οι τούρκοι στο απτέσι· το μπρίκι του καφέ· ένα είδος καϊκάκι (το βρίκιον των καθαρευουσιάνων ιστορικών). Υπάρχουν διαφόρων μεγεθών μπρίκια, για έναν, ή δύο, ή τρεις, ή τέσερεις, ή πέντε καφέδες. Τα μπρίκια είναι από τενεκέ κι έχουν μακρί ξύλινο μπράτσο, για να μην καίγονται τα χέρια του ταμπή. Το καφεκούτι είναι δεξιά από το γεντέκι. Τα φλιτζάνια βρίσκονται αριστερά από το γεντέκι. Πλάι στο καφεκούτι ένα ποτήρι· μες στο ποτήρι στέκει το ξυλαράκι πού ανακατώνουν τον καφέ. Το 1840, που ο Andersen βρισκότανε στην Ελλάδα, είδε ένα παιδάκι πού ανακάτευε τον καφέ με ξυλαράκι. Μες στην καφετιέρα είναι πλαγιασμένο το κουταλάκι. Αυτό το κουταλάκι είναι πολύ μικρό, ώστε να δίνει με μεγάλην ακρίβεια τις δόσεις του καφέ και της ζάχαρης.

Το ψήσιμο του καφέ ακολουθεί αυτή τη σειρά: ο ταμπής παίρνει το κατάλληλο μπρίκι>γυρίζει δεξιά και μετράει κουταλιές καφέ και ζάχαρη>στρέφει στο γεντέκι, ανοίγει τη βρυσούλα κι αφήνει να τρέξει στο μπρίκι το ανάλογο νερό ανακατεύει το περιεχόμενο του μπρικιού>χώνει το μπρίκι στην χόβολη>παρακολουθεί το βράσιμο μόλις βράσει (ή φουσκώσει) ο καφές, γυρίζει αριστερά και αδειάζει τον καφέ στο φλιτζάνι. ‘Αν τα φλιτζάνια είναι περισότερα από ένα, ο ταμπής αδειάζει το μπρίκι σε δυο-τρεις δόσεις, ώστε όλα τα φλιτζάνια να πάρουν από λίγο καϊμάκι. Βεβαίως, το μπρίκι έχει ένα σοφά υπολογισμένο σχήμα, που αφ” ενός, βοηθά το γρήγορο βράσιμο του καφέ, και, αφ” ετέρου, κάνει να δημιουργείται πολύ καϊμάκι (ή φουσκάλες). Το ύψος απ” όπου κενώνει ο ταμπής το μπρίκι έχει την σημασία του. Ο ταμπής, μόλις σερβίρει τον καφέ στα φλιτζάνια, πλένει πολύ-πολύ καλά το μπρίκι κι αρχίζει να ετοιμάζει την επόμενη παραγγελία. Το μπρίκι, αν δεν πλυθεί σχολαστικώς, καταστρέφει την γεύση των επόμενων καφέδων. Ο ταμπής πλένει μόνον τα μπρίκια. Τα φλιτζάνια και τα νεροπότηρα τα πλένει ο βοηθός του ταμπή· τουτέστιν, ο παραταμπής. Τα νεροπότηρα τα τρίβουν πρώτα με μια τσόχα, βουτηγμένη σε γλυκάδι, και μετά τα ξεπλένουν με άφθονο νεράκι. Όμως, τα παλιά χρόνια, που δεν υπήρχε τρεχούμενο νερό, έπλεναν τα νεροπότηρα σ” έναν κουβά κρυμένον κάτω από τον πάγκο (και, επ” αυτού, δεν χρειάζονται περαιτέρω σχόλια). Όταν το νερό του κουβά παραβρόμιζε, τον έπαιρνε ο καφετζής και τον άδειαζε, σκορπιστά, μπρος στο μαγαζί για να κατακάτσει ο κουρνιαχτός του δρόμου. Όλα αυτά υπό τα αδιάφορα βλέματα της πελατείας.

Το γκαρσόνι πλησιάζει στον πάγκο οσάκις επιστρέφει τα άπλυτα νεροπότηρα και φλιτζάνια, και, ταυτοχρόνως παραλαμβάνει τις νέες παραγγελίες. Τότε ο ταμπής τον ενημερώνει ως προς το είδος των καφέδων που έψησε. Το γκαρσόνι τοποθετεί σε ορισμένες πλευρές του δίσκου τα φλιτζάνια, ταξινομημένα κατά είδος καφέ, για να μην μπερδέψει τις παραγγελίες. Όταν υπάρχει πολλή και βιαστική πελατεία, ο ταμπής για να ξεπετάξει καφέδες, βουτάει το ξυλαράκι (πολύ λίγο, ελάχιστα) σ” ένα φλιτζάνι με λιωμένη σόδα και μετά ανακατεύει τον καφέ. Αποτέλεσμα: ο καφές φουσκώνει αμέσως, αλλά γίνεται άνοστος. Το κόλπο αυτό δεν έχει πέραση στους θεριακλήδες.

Το ψήσιμο του τούρκικου καφέ έχει βασική σημασία. Ακριβέστερον η βραδύτητα στο ψήσιμο. Δηλαδή, καλός ταμπής είναι ο υπομονετικός ταμπής. Για να γίνει ένας καφές μερακλίδικος πρέπει να ψηθεί σε σιγανή φωτιά, σχεδόν επί είκοσι λεπτά της ώρας. Ταυτοχρόνως, ο ταμπής πρέπει να ανακατώνει, σιγά-σιγά, τον καφέ· άλλοτε γυρίζοντας το ξυλαράκι κι άλλοτε χτυπόντας το, πολύ ελαφρά, στον πάτο του μπρικιού. Τότε μόνον χυλώνει ο καφές. Γιατί, το ψήσιμο του καφέ είναι εξίσου δύσκολο με το ψήσιμο του σαλεπιού.

…
http://www.netlife.gr/books/petropoulos-kafes/

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 1899 - 1999

http://www.pi-schools.gr/progr_spoudon_1899_1999/index.php

Ενδεικτικά δείτε ΕΔΩ: Περί του αναλυτικού προγράμματος της τετάρτης τάξεως των
Πρακτικών Λυκείων (1933).
Φυσική Ιστορία, Φυσική και Χημεία, Βιολογικά Μαθήματα, Γεωγραφία: Άρθρα 7 και 8

ΚΑΙ πιο κάτω από το 1964: Περί του ωρολογίου και αναλυτικού προγράμματος της Α΄ τάξεως του Γυμνασίου της πρώτης βαθμίδος, ένα απόσπασμα.

Από την Ψηφιακή Βιβλιοθήκη του ΙΕΠ

Μου το έστειλε η φίλη και συνάδελφος κ. Μαρία Καλαθάκη και το δημοσιεύω:

Τα Χριστούγεννα στα Αναγνωστικά: 

http://www.iep.edu.gr/library/index.php/2012-09-21-10-00-52/1920-1980 

Στο κάθε βιβλίο πατήστε και την κάθε σελίδα.

Ενδεικτικά από το Αναγνωστικό του 1952:

Οι καλλιεργημένοι πολίτες «κλειδί» για την ανάπτυξη

του κ. Δ. Π. Σωτηρόπουλου, Επίκουρου Καθηγητή Σύγχρονης Πολιτικής Ιστορίας και Γραμματέα Σύνταξης της Νέας Εστίας

Το άρθρο δημιουργεί πολλούς προβληματισμούς και ανοίγει τη συζήτηση για καίρια ζητήματα που μας απασχολούν γιατί συνδέονται άμεσα με την επαγγελματική μας υπόσταση και το νόημα που δίνουμε σ' αυτή. Αναφέρεται και στην αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, αλλά με πολύ απλουστευτικό θεωρώ τρόπο. Διαβάστε το, σκεφτείτε, συζητείστε... Δεν είναι απαραίτητο να συμφωνήσουμε, ούτε να διαφωνήσουμε εντελώς με τον γράφοντα το άρθρο.

Ανάπτυξη, επιχειρηματικότητα, καινοτομία, εξωστρέφεια, δια βίου μάθηση: αυτές είναι οι λέξεις-κλειδιά γύρω από τις οποίες περιστρέφεται συνεχώς η συζήτηση όχι μόνο στην αγωνιούσα για ανάκαμψη Ελλάδα, αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη. Και φυσικά, η εκπαίδευση αποτελεί εδώ τη sine qua non προϋπόθεση για όλα τα παραπάνω. Αλλά ποια εκπαίδευση;

Υπάρχει μια απάντηση που έρχεται αμέσως στο στόμα: για να επιτευχθεί η ανάπτυξη χρειαζόμαστε στελέχη επιχειρήσεων, άρα πρέπει να ιδρύσουμε κι άλλες σχολές μάνατζμεντ, μάρκετινγκ κ.ο.κ. Η άποψη αυτή κρίνει την πρόοδο της κοινωνίας από ένα δείκτη και μόνο: το ΑΕΠ. Ο,τι αυξάνει αυτόν τον δείκτη είναι καλό, όλα τα άλλα είναι δευτερεύοντα. Η Κίνα και η Ινδία που αναπτύσσονται με φρενήρεις ρυθμούς, αδιαφορώντας όμως για τις κολοσσιαίες ανισότητες και για τα στοιχειωδέστερα ατομικά δικαιώματα, θα ήταν λογικά το πρότυπο για την άποψη αυτή.

Υπάρχει όμως και μια πιο σύνθετη αντιμετώπιση των προκλήσεων αυτών. Είναι εκείνη που υποστηρίζει ότι αν ομνύουμε στην αξία της σύγχρονης δημοκρατίας, η εκπαίδευση είναι ο βασικός πυλώνας για την προστασία των επιτευγμάτων της.

Συνεχίστε την ανάγνωση του άρθρου ΕΔΩ

19η Νοεμβρίου Παγκόσμια Ημέρα ενάντια στην Παιδική Κακοποίηση

Διαβάστε την συνέχεια του άρθρου στη διεύθυνση:

http://www.hamogelo.gr/4-1/2130/19h-Noembrioy-Pagkosmia-Hmera-enantia-sthn-Poidikh-Kakopoihsh

Fifty Important Facts You Should Know About Teachers (50 σημαντικά γεγονότα που θα πρέπει να ξέρετε για τους εκπαιδευτικούς)

 Oι εκπαιδευτικοί συχνά υποτιμώνται. Αυτό είναι ιδιαίτερα λυπηρό λαμβάνοντας υπόψη την τεράστια επίδραση που έχουν σε καθημερινή βάση. Οι εκπαιδευτικοί είναι μερικοί από τους πιο σημαντικούς ανθρώπους στον κόσμο, αλλά το επάγγελμα είναι συνεχώς χλευάζεται και μειώνεται η σημασία του αντί να γίνεται σεβαστό. Μια μεγάλη πλειοψηφία ανθρώπων έχει λανθασμένη αντίληψη για τους εκπαιδευτικούς και δεν έχει πραγματικά καταλάβει τι χρειάζεται για να είναι ένας δάσκαλος αποτελεσματικός.
Όπως σε κάθε επάγγελμα, υπάρχουν εκείνοι που είναι εξαιρετικοί και εκείνοι που είναι κακοί. Αν κοιτάξουμε πίσω στην εκπαίδευσή μας συχνά θυμώμαστε μεγάλους δασκάλους και κακούς δάσκαλους. Ωστόσο, οι δύο αυτές ομάδες εκτιμάται ότι αντιπροσωπεύουν το 5% του συνόλου των εκπαιδευτικών. Με βάση αυτή την εκτίμηση, το 95% των εκπαιδευτικών εμπίπτουν κάπου μεταξύ
 αυτών των δύο ομάδων. Αυτό το 95% δεν μπορεί να είναι αξέχαστοι, αλλά αυτοί είναι οι καθηγητές που εμφανίζονται κάθε μέρα, κάνουν τη δουλειά τους, και να λαμβάνουν λίγη αναγνώριση ή έπαινο.
Συνεχίστε εδώ:
http://teaching.about.com/od/pd/a/Fifty-Facts-Everyone-Should-Know-About-Teachers.htm

Παραμένει μυστήριο με ποιον τρόπο μαθαίνουν οι μαθητές.

Στην  Καθημερινή (1/11/2014) με τίτλο "Επιστροφή στην παραδοσιακή διδασκαλία"  αναδεικνύεται και πάλι ο προβληματισμός του πώς μαθαίνουν οι μαθητές, με ποιες διαδικασίες. Αυτό παραμένει ακόμη μυστήριο...
Επομένως ΔΕΝ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ να καταλήξουμε σε βιαστικά συμπεράσματα για την επιστροφή ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ στην παραδοσιακή διδασκαλία. Ας το ξανασκεφτούμε...

Tα βρετανικά σχολεία πρέπει να αξιολογήσουν καλύτερα τις μεθόδους που κάνουν περισσότερο αποτελεσματική τη διδασκαλία, διασφαλίζοντας ότι μη εγκεκριμένες πρακτικές δεν θα εξακολουθήσουν να χρησιμοποιούνται στις αίθουσες διδασκαλίας. Στα συμπεράσματα αυτά καταλήγει μελέτη η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα από τη Sutton Trust και το πανεπιστήμιο Ντέραμ.

Η μελέτη υποδεικνύει ότι αρκετά σχολεία και καθηγητές εξακολουθούν να χρησιμοποιούν μεθόδους διδασκαλίας οι οποίες δεν συμβάλλουν καθόλου ή συμβάλλουν ελάχιστα στην πρόοδο του μαθητή. Αντιθέτως, τα σχολεία αυτά στηρίζονται σε «ανεκδοτολογικά στοιχεία» προκειμένου να κατασκευάσουν νεωτερικές τεχνικές, όπως είναι η «μάθηση διά των ανακαλύψεων» στην οποία ο μαθητής καλείται να ανακαλύψει μόνος του τις βασικές ιδέες ή «στυλ μάθησης» σύμφωνα με τις οποίες οι μαθητές μπορούν να χωριστούν σε ομάδες αυτών που μαθαίνουν καλύτερα μέσω της όρασης ή των ήχων ή της κίνησης.

Αντιθέτως, οι παραδοσιακές μέθοδοι διδασκαλίας, που ανταμείβουν την προσπάθεια, χρησιμοποιούν αποδοτικά την ώρα διδασκαλίας και επιμένουν στον καθορισμό σαφών κανόνων για τη διαχείριση της συμπεριφοράς του μαθητή, είναι πιο πιθανό να επιτύχουν, αναφέρει η σχετική έκθεση.

Πώς μαθαίνουν;

Ένας εκ των συντακτών της, ο καθηγητής Ρόμπερτ Κο, του πανεπιστημίου Ντέραμ, επισημαίνει ότι η αξιολόγηση της διδασκαλίας ήταν εξαιρετικά δύσκολη ακριβώς επειδή παραμένει μυστήριο με ποιον τρόπο μαθαίνουν οι μαθητές. «Είναι ιδιαίτερα δύσκολο για όποιον παρακολουθεί ένα δάσκαλο να διδάσκει να κρίνει πόσο αποτελεσματικά μαθαίνουν οι μαθητές. Όλοι πιστεύουμε ότι μπορούμε να το κάνουμε, αλλά τα δεδομένα που έχουμε από την έρευνα μας δείχνουν ότι κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό. Γι’ αυτό όποιος θέλει να κρίνει την ποιότητα της διδασκαλίας πρέπει να είναι εξαιρετικά προσεκτικός», καταλήγει ο καθηγητής Κο.

Επίσης, από τα στοιχεία της έρευνας προκύπτει ότι είναι λανθασμένη η κατηγοριοποίηση των μαθητών με βάση τις ικανότητές τους. Παρ’ όλα αυτά εξακολουθεί να είναι μια διαδεδομένη μέθοδος σε πολλά σχολεία, αν και δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι αυτού του είδους ο διαχωρισμός των μαθητών βοηθά τα παιδιά να τα καταφέρνουν καλύτερα. Η δημιουργία τέτοιων ομάδων μπορεί να σημαίνει ότι «ο δάσκαλος πηγαίνει υπερβολικά γρήγορα με τα παιδιά υψηλής ικανότητας και υπερβολικά αργά με τα παιδιά χαμηλής ικανότητας», υποδεικνύει η έρευνα, με αποτέλεσμα να ακυρώνονται έτσι όλα τα οφέλη που θα μπορούσε να έχει η διαμόρφωση των μαθημάτων έτσι ώστε να αντιστοιχούν στις ικανότητες των παιδιών. Αντιθέτως, η έρευνα υποδεικνύει πως οι καθηγητές που έχουν καλή γνώση του αντικειμένου τους και διαθέτουν υψηλής ποιότητας τεχνικές διδασκαλίας είναι αυτοί που βοηθούν περισσότερο τα παιδιά να μάθουν.

Οι υπερβολικοί έπαινοι βλάπτουν

Oι δάσκαλοι που επαινούν τα παιδιά υπερβολικά για μια αναποτελεσματική προσπάθειά τους τελικά ενδέχεται να μην τα βοηθούν να επιτύχουν τους στόχους τους, υποδεικνύει η μελέτη της Sutton Trust και του πανεπιστημίου Ντέραμ. Οι υπερβολικοί έπαινοι στα παιδιά που προσπαθούν να τα καταφέρουν χωρίς, ωστόσο, να καταγράφουν ιδιαίτερα καλά αποτελέσματα, τους γεννά την εντύπωση πως οι δάσκαλοί τους έχουν περιορισμένες προσδοκίες από αυτά. Προφανώς οι δάσκαλοι προσπαθούν να ενθαρρύνουν με τους επαίνους τους μαθητές που δεν τα καταφέρνουν και τόσο καλά, αλλά η πρακτική αυτή έχει τελικά αρνητικές επιπτώσεις καθώς τα παιδιά συνδέουν τα κακά αποτελέσματα με τη συμπάθεια και τον έπαινο του δασκάλου τους.

Αντιθέτως, οι μαθητές που αντιμετώπισαν «θυμό» όταν εμφάνισαν κακά αποτελέσματα δεν συνδέουν τίποτα θετικό με την κακή τους απόδοση. Η Νταίζη Χριστοδούλου, πρώην δασκάλα και συγγραφέας του «Επτά μύθοι για την παιδεία», δήλωσε χαρακτηριστικά ότι η έκθεση είναι εξαιρετικά ωφέλιμη διότι θίγει το ουσιαστικό πρόβλημα: ότι δεν έχουμε σαφή άποψη του τι είναι καλή διδασκαλία. Προτού καταφέρουμε να μιλήσουμε για το πώς μπορούμε να βελτιώσουμε τις μεθόδους διδασκαλίας, θα πρέπει να αποσαφηνίσουμε ποιες είναι οι καλές.

Odyssey in Physics - a CERN beamline for schools Μ. Γιανναρέλη

Η ταινία δημιουργήθηκε από μια ομάδα 12 μαθητών και μαθητριών του 1ου ΓΕ.Λ. Αιγίου για το σχολικό διαγωνισμό του CERN "μια δέσμη σωματιδίων για τα σχολεία", για τα 60 χρόνια λειτουργίας του.

Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις, "όταν έρχονται τα σύννεφα"

Καθηγήτριά τους η κ. Μ Γιανναρέλη, που δεν μπόρεσε να τελειώσει το σεμινάριο του MOODLE, γιατί εφάρμοζε στην πράξη όσα μάθαινε...

Εκεί έμαθε όσα χρειάζονταν για να φτιάξει με τους μαθητές της το video.

https://www.youtube.com/watch?v=qhkAv2i6nwo

Το Blog του ΟΟΣΑ

http://oecdeducationtoday.blogspot.gr/

Με πολύ ενδιαφέρουσες πληροφορίες και συγκριτικά στοιχεία για όλες τις χώρες του ΟΟΣΑ

όπως στην διεύθυνση
http://oecdeducationtoday.blogspot.gr/2013/06/education-best-protection-against.html

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Η καλύτερη προστασία από την οικονομική κρίση.

 Ή άρθρα για τους εκπαιδευτικούς στην διεύθυνση:
http://oecdeducationtoday.blogspot.gr/search/label/teachers

Βασικές αρχές για την επαγγελματική εξέλιξη των εκπαιδευτικών

Σύμφωνα με τον Christopher Day υπάρχουν 10 βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η επαγγελματική εξέλιξη των εκπαιδευτικών:

1.             Οι εκπαιδευτικοί είναι το μεγαλύτερο κεφάλαιο των σχολείων. Βρίσκονται στο σημείο όπου εφάπτεται η μετάδοση της γνώσης, των δεξιοτήτων και των αξιών. Οι εκπαιδευτικοί θα είναι ικανοί να εξυπηρετήσουν τους εκπαιδευτικούς τους σκοπούς μόνο εάν είναι, από τη μια καλά προετοιμασμένοι για το επάγγελμα και από την άλλη, ικανοί να διατηρήσουν και να βελτιώσουν τη συμβολή τους σ’ αυτό, μέσω της μακροχρόνια μάθησης. Συνεπώς, η υποστήριξη της συνολικής τους κατάστασης, καθώς και της επαγγελματικής τους ανάπτυξης είναι αναπόσπαστο και σημαντικότατο μέρος της προσπάθειας για την άνοδο του επιπέδου της διδασκαλίας, της μάθησης και της επίδοσης.

2.             Ένας από τους κύριους στόχους όλων των εκπαιδευτικών είναι να εμφυσήσουν στους μαθητές τους τη διάθεση να συνεχίσουν να μαθαίνουν σε όλη τους τη ζωή. Γι’ αυτό και θα πρέπει να παρέχουν ως παράδειγμα τη δική τους δέσμευση και τον ενθουσιασμό τους για τη δια βίου εκπαίδευση.

3.             Η συνεχιζόμενη, μακροχρόνια επαγγελματική ανάπτυξη είναι απαραίτητη σε όλου τους εκπαιδευτικούς, προκειμένου να μπορούν να παρακολουθούν τις αλλαγές και να αναθεωρούν και να ανανεώνουν τις γνώσεις, τις δεξιότητες και τα οράματά τους για καλή διδασκαλία.

4.             Οι εκπαιδευτικοί μαθαίνουν ούτως ή άλλως κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας τους. Παρ’ όλα αυτά, το να μαθαίνει κανείς μόνο από την εμπειρία του περιορίζει τελικά την προσωπική του εξέλιξη.

5.             Ο τρόπος που σκέπτονται οι εκπαιδευτικοί και οι πράξεις τους είναι αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης μεταξύ του προσωπικού τους ιστορικού, της τρέχουσας εξελικτικής τους φάσης, του περιβάλλοντος της τάξης του σχολείου, καθώς και του ευρύτερου κοινωνικού και πολιτικού πλαισίου στο οποίο εργάζονται.

6.             Οι τάξεις στελεχώνονται από μαθητές με διαφορετικά κίνητρα και προδιαθέσεις για μάθηση, μαθητές διαφορετικών δυνατοτήτων, οι οποίοι προέρχονται από διαφορετικά περιβάλλοντα. Συνεπώς, η διδασκαλία είναι μια σύνθετη διαδικασία. Παρότι η οργανωτική πολυπλοκότητα μπορεί να μειωθεί, π.χ. μέσα σ’ ένα διαφορετικό περιβάλλον, η επιτυχημένη διδασκαλία θα απαιτεί πάντοτε τόσο διαπροσωπικές όσο και ενδοπροσωπικές δεξιότητες, καθώς και προσωπικές και επαγγελματικές δεσμεύσεις. Είναι μια σύνθεση του νου και καρδιάς.

7.             Ο τρόπος που γίνεται κατανοητό το πρόγραμμα διδασκαλίας συνδέεται με την αντίληψη των εκπαιδευτικών για την προσωπική και την επαγγελματική στους ταυτότητα. Το περιεχόμενο και οι γνώσεις της παιδαγωγικής δεν μπορούν, συνεπώς, να διαχωριστούν από τις προσωπικές και επαγγελματικές ανάγκες και τους ηθικούς στόχους των εκπαιδευτικών. Δεν μπορεί κανείς να αναπτύξει τους εκπαιδευτικούς παθητικά. Οι εκπαιδευτικοί αναπτύσσονται μόνο ενεργητικά. Συνεπώς, είναι ζωτικής σημασίας το να είναι κεντρικά αναμεμειγμένοι στις αποφάσεις που αφορούν την κατεύθυνση και τις διαδικασίες της προσωπικής τους μάθησης.

8.             Η επιτυχής ανάπτυξη του σχολείου βασίζεται στην επιτυχή ανάπτυξη των εκπαιδευτικών.

9.             Ο σχεδιασμός και η υποστήριξη της μακροχρόνιας ανάπτυξης είναι κοινή υπευθυνότητα των εκπαιδευτικών, των σχολείων και της κυβέρνησης.

10.        Η εξέλιξη και ανάπτυξη των εκπαιδευτικών κρίνεται αναγκαία προκειμένου να βελτιώνεται το επίπεδο εκπαίδευσης των καταρτιζομένων. Αν λάβουμε υπόψη μας και την ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών καθώς και τον βομβαρδισμό των πληροφοριών που δέχονται καθημερινά τα άτομα, ο εκπαιδευτικός προκειμένου να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις πρέπει να βρίσκεται σε κατάσταση διαρκούς επιμόρφωσης.

Θεωρούμε σημαντικό η συνεχής επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών πρέπει να έχει μαθητοκεντρική προσέγγιση και όχι προσέγγιση που εστιάζει στην ίδια την κατάρτιση. Στο διάγραμμα που ακολουθεί παρουσιάζονται οι παράγοντες που συνεισφέρουν στην ποιότητα της επαγγελματικής εκπαίδευσης και πως αυτοί αλληλεπιδρούν μεταξύ τους.

(Christopher D.(2003), Η εξέλιξη των εκπαιδευτικών, οι προκλήσεις της δια βίου μάθησης σελ.23-27 στο Φαδάκη, Μ. (2014). Παγκόσμια κρίση και εκπαίδευση: Οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στο έργο των εκπαιδευτικών. Διπλωματική Εργασία. Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου)